Voor fysiotherapeuten

Als ik eenmaal goed effect heb van de therapie kan ik dan stoppen?
Als er een goed effect bereikt is, hoeft u niet meer onder behandeling te blijven. Wel is het van belang dat u zich continu bewust blijft van uw bekkenbodem en uw oefeningen zelf regelmatig thuis blijft doen, anders bestaat er een kans dat de klachten terugkomen.
Ik ben 80 jaar, ben ik niet te oud voor bekkenfysiotherapie?
Nee. Bekkenfysiotherapie is zelfs vaak te verkiezen boven een operatie op deze leeftijd. Wel moet u in staat zijn om naar de bekkenfysiotherapeut toe te kunnen komen en om de instructies die er gegeven worden goed op te kunnen volgen.
Ik heb een neurologische ziekte. Helpt bekkenfysiotherapie dan ook?
Bij sommige neurologische ziektes, zoals Multiple Sclerose of M.Parkinson valt bekkenfysiotherapie zeker te overwegen. Soms worden plas- en / of ontlastingproblemen bij deze aandoeningen veroorzaakt door bijwerkingen van medicatie. Vanzelfsprekend moet er dan op dat vlak gekeken worden naar een oplossing.
Van welke operaties kan je incontinent worden en kan je dit voorkomen met bekkenfysiotherapie?
Bij vrouwen is het bekend, dat het verwijderen van de baarmoeder urine-incontinentie zou kunnen veroorzaken. Mannen kunnen door het verwijderen van de prostaat incontinent voor urine worden. De gedachte is, dat juist met behulp van bekkenfysiotherapeutische behandeling voor en na de operatie de klachten van urine incontinentie (deels) voorkomen kunnen worden.
Waar kan ik een bekkenfysiotherapeut in mijn omgeving vinden?
Patiënten kunnen op verwijzing, maar ook op eigen initiatief terecht bij de bekkenfysiotherapeut. Via internet op: www.defysiotherapeut.com
Onder het kopje bekkenfysiotherapeut kunt u een geregistreerde bekkenfysiotherapeut bij u in de regio vinden.
Wat doet een bekkenfysiotherapeut?
Vraaggesprek
De eerste keer dat u bij een bekkenfysiotherapeut komt zal deze beginnen met een uitgebreid vraaggesprek om uw problemen goed in kaart te kunnen brengen. Daarnaast krijgt u uitleg over het ontstaan en de gevolgen van de klacht en volgt een uitleg met betrekking tot het bekkenfysiotherapeutisch lichamelijk onderzoek. De bekkenfysiotherapeut gebruikt de gegevens van de huisarts of specialist, maar zal vanuit haar eigen specifieke deskundigheid een aantal aanvullende vragen hebben. U kunt gevraagd worden een plas- of ontlastingsdagboekje bij te houden om inzicht te krijgen in uw drink en plasgedrag en de mate van incontinentie.

Lichamelijk onderzoek
De bekkenfysiotherapeut zal zonodig ook een lichamelijk onderzoek uitvoeren. Dit is anders dan u van een ‘gewone’ fysiotherapeut gewend bent. Een bekkenfysiotherapeut is speciaal opgeleid om een inwendig onderzoek te doen om de bekkenbodemspieren te onderzoeken.

Myofeedback onderzoek
De bekkenfysiotherapeut kan besluiten een myofeedback onderzoek te doen.
Myofeedback wil zeggen dat men informatie krijgt over dat wat de spier doet. Bij een myofeedback onderzoek en / of –behandeling wordt een probe in de vagina of in de anus gebracht om de activiteit van uw bekkenbodem spieren te meten. Wanneer de probe is ingebracht, zal de bekkenfysiotherapeut verschillende activiteiten van u vragen. Op een computerscherm zult u mee kunnen kijken wat uw bekkenbodem spieren doen. Een myofeedback onderzoek dient pijnloos te verlopen. Volgens de richtlijn van de NVFB zijn de probes persoonsgebonden, dit uit hygiënisch oogpunt.

Behandelplan en behandeling

Wanneer de bekkenfysiotherapeut alle onderzoeksgegevens heeft verzameld wordt besproken of er één of meerdere aangrijpingspunten zijn voor een behandeling bekkenfysiotherapie en wordt een behandelplan opgesteld. Dit behandelplan wordt afgestemd op uw specifieke klachten. Zo zijn er mensen waarbij juist de kracht van de bekkenbodem spieren moet toenemen terwijl bij andere mensen deze spieren juist moeten leren ontspannen. Er wordt ook gekeken hoe u uw nieuw geleerde vaardigheden kunt inpassen in uw dagelijks leven. Ook aan het toiletgedrag zal veel aandacht worden gegeven.

In de behandeling zullen vaak de volgende aspecten terugkomen:

* bewustwordingsoefeningen van het bekken en de bekkenbodem
* het leren aanspannen en ontspannen van de bekkenbodem- en andere spieren rond het bekken zodat deze in harmonie met elkaar kunnen samenwerken, eventueel met behulp van myofeedback of rectale oefenballon
* het inpassen van deze vaardigheden in uw dagelijkse leven
* toiletgedrag

In sommige gevallen kan de bekkenfysiotherapie ondersteund worden door andere vormen van therapie zoals het gebruik van elektrostimulatie (stroom). Er zijn verschillende vormen van elektrostimulatie. Bekkenfysiotherapeuten gebruiken dit onder andere bij mensen met erg weinig kracht in hun bekkenbodem spieren en bij mensen met onbeheersbare of moeilijk beheersbare plasdrang. Ook kunnen door de bekkenfysiotherapeut hulpmiddelen worden geadviseerd. De myofeedback wordt ook tijdens de behandeling gebruikt om het aan en ontspannen te kunnen controleren en daardoor een betere bewustwording te krijgen van de bekkenbodem. Voor veel mensen werkt het erg stimulerend de activiteit van hun eigen bekkenbodem spieren via een scherm te kunnen volgen. Op deze manier krijgt u een goed inzicht in wat u doet. De bedoeling van het oefenen met behulp van de myofeedback is dat u het gevoel dat hoort bij zowel aanspannen als ontspannen goed leert ervaren en op den duur uw bekkenbodem spieren kunt gebruiken zonder de controle van de myofeedback.

Wat is bekkenfysiotherapie?
Bekkenfysiotherapie is fysiotherapie bij bekkenklachten zoals:

* incontinentie: ongewild verlies van urine en/of ontlasting
* niet te onderdrukken aandrang om te plassen en/of te ontlasten
* moeizaam kwijt kunnen van ontlasting
* obstipatie
* de gevolgen van verzakkingen van blaas, baarmoeder of darmen
* pijn in de onderbuik, rond de anus of de geslachtsdelen
* pijn bij gemeenschap, als de klachten samenhangen met de bekkenbodem
* fysiotherapeutische begeleiding bij operaties in de onderbuik
* fysiotherapeutische begeleiding tijdens zwangerschap en na de bevalling
* bekkenpijn in de periode rondom zwangerschap en bevalling ( voorheen werden deze klachten ook wel bekkeninstabiliteit genoemd)
Wat is een bekkenfysiotherapeut en hoe herken ik die?
Bekkenfysiotherapie is een jonge specialisatie binnen de fysiotherapie. Bekkenfysiotherapie is ontstaan uit de fysiotherapie in de pre- en postpartum gezondheidszorg. Het aandachtsgebied van de bekkenfysiotherapie is uitgebreid met aandoeningen die een gevolg zijn van zwangerschap of bevalling, bekkenbodem disfunctie en de bekkenpijn. Bekkenbodem- disfunctie en bekkenpijn komen niet alleen bij vrouwen voor, maar ook bij mannen en kinderen. Afhankelijk van de problematiek van de patiënt werkt de bekkenfysiotherapeut nauw samen met oa. huisartsen, urologen, gynaecologen, seksuologen, gastro-enterologen en colorectoraal chirurgen,

Het merendeel (ca 90%) van de bekkenfysiotherapeuten is werkzaam in een particuliere praktijk voor fysiotherapie. Daarnaast kunnen bekkenfysiotherapeuten ook werkzaam zijn in ziekenhuizen, revalidatiecentra of verpleeghuizen. Een aantal bekkenfysiotherapeuten is verbonden aan een bekkenbodemcentrum, waar een patiënt door meerdere specialisten gezien kan worden. De bekkenfysiotherapie richt zich op onderzoek en behandeling van vrouwen, mannen en kinderen met urologische, gynaecologische / obstetrische, gastro-enterologische, seksuologische klachten.

Leden van de Nederlandse Vereniging voor Fysiotherapie in de Bekkenproblematiek (NVFB) zijn geregistreerde bekkenfysiotherapeuten die dankzij een aanvullende opleiding zich hebben gespecialiseerd in het behandelen van klachten in het gehele gebied van buik, bekken en lage rug. De bekkenfysiotherapeut staat geregistreerd in een centraal register van het koninklijk Nederlands Genootschap voor Fysiotherapie (KNGF)
Wat zijn de resultaten van deze behandelingen?
Er is al veel onderzoek gedaan naar het effect van oefeningen, myofeedback training en elektrostimulatie bij bekkenbodem functiestoornissen. De uitkomsten van deze studies zijn zeer positief. Veel patiënten hebben baat bij deze vorm van therapie. Van vermindering van klachten, minder hinder van de klachten tot geheel klachtenvrij. De eerste behandeloptie in Nederland voor stress incontinentie, incontinentie van ontlasting en een verzakking is bekkenfysiotherapie. Deze richtlijnen zijn nu al in veel andere landen in de wereld overgenomen.
Welke soorten incontinentie worden behandeld door de bekkenfysiotherapeut?
Urine-incontinentie
- Stress incontinentie: incontinentie bij bijvoorbeeld hoesten, lachen, springen
- Urge-incontinentie: incontinentie bij aandrang voor urine
- Gemengde incontinentie: combinatie van stress en urge
- Bedplassen / enuresis nocturna

Andere stoornissen in urinelozing
- Frequente aandrang (urgency)
- Frequente mictie (frequency)
- Pijnlijke aandrang
- Pijn bij het plassen
- Moeilijk kunnen plassen
- Achterblijven van urine: onvolledige lediging

Aandoeningen
- Recidiverende blaasontstekingen door bv. verkeerd plasgedrag
- Verzakkingen van de plasbuis of blaas, baarmoeder of darm

Pre/postoperatief
- pre/postoperatief blaasoperaties
- pre/postoperatief prostaatoperaties incl. prostatectomie
- pre/postoperatief bij verzakkingen van de blaas, baarmoeder of darm
- pre/post bij verwijderen van aambeien
- pre/postoperatief bij oncologie: bv endeldarmkanker
- pre/postoperatief bij verwijderen stoma en weer op normale wijze ontlasten

Incontinentie voor ontlasting
Andere stoornissen bij de ontlasting:
- Frequente aandrang
- Achterblijven van ontlasting: onvolledige lediging
- Moeizaam ledigen
- Pijnlijke lediging
- Aambeien